Мемлекет басшысы «Заң мен тәртіпке» қатаң көңіл бөлуді тапсыраған болатын. Себебі қандай елдің де қауіпсіздігі тәртіптің сақталуына байланысты. Соңғы жылдары есірткіні бизнеске айналдырғысы келетіндер саны көбеюде.
Ресми мәліметтердің дерегінше 2025 жылы құқық қорғау органдары рекордтық мөлшерде – 26 тоннадан астам есірткіні тәркіледі. Оған дрондар мен ЖИ-ден халықаралық арнайы операцияларға дейінгі күрестің жаңа әдістері қолданылған.
Елдің географиясы Қазақстанды халықаралық есірткі арналары үшін түйінді буынға айналдырып отыр. Алайда, есірткі саудасы ел ішінде де дамып келеді. ІІМ марихуананы оңтүстік аймақтардан орталыққа және солтүстікке жеткізу арнасын жауып тастады. 103 кг есірткі мен қаруы бар топ ұсталды. Нарықтағы негізгі заттар – каннабис және оның туындылары, сондай-ақ героинді ес ауыстыратын синтетикалық психотроптар. Министрлік жылдың тоғыз айында 6 мыңнан астам есірткі құқық бұзушылығын анықтаған. Мұның ішінде 2,7 мыңы – қылмыс, үштен екісіне жуығы есірткі сату фактілері болып табылады. Осы кезеңде 16 ұйымдасқан қылмыстық топ, оның ішінде үш трансұлттық топ жойылды. 16 көшбасшы мен 60-қа жуық белсенді қатысушы қамауға алынды. 26 тоннадан астам есірткі заттары тәркіленді – бұл өткен жылмен салыстырғанда үштен біріне артық. Тәркіленген заттардың ішінде 9 тоннадан астам марихуана, 600 кг гашиш және бір тоннадан астам синтетикалық есірткі бар. ІІМ-нің бағалауынша, бұл көшеге шықпаған үш миллион дозаға тең.
Сонымен қатар, синтетиканың үлесі рекордтық қарқынмен өсуде – соңғы бес жылда оны алу көлемі 100 есеге артты. 2025 жыл күш құрылымдары үшін белсенді жыл болды. «Қарасора-2025» операциясы барысында жаз бойы 677 есірткі қылмысы анықталды, оның ішінде 242 өткізу фактісі және 220 заңсыз қарасора өсіру жағдайы. Жамбыл облысында 206 келі марихуана, Түркістанда 650 келі қарасора мен 48 келі көкнәр бар екі адам ұсталды. Батыс Қазақстан облысында 47 қарасора бұтасы (135 кг) бар жылыжай, ал Жезқазғанда – тамақ өнімі ретінде берілген 43 тонна апиын көкнәр қоймасы жойылды. ҚР ҰҚК өз кезегінде бірқатар ірі операциялар жүргізді. Қырғызстанмен және Ресеймен бірлесіп екі халықаралық арна таратылып, 20 кг синтетикалық есірткі тәркіленді. Алматы облысында 140 кг синтетика мен 8 тонна химиялық заттары бар өнеркәсіптік масштабтағы зертхана жабылды. Осы шаһарда республика тарихындағы салмағы 13 тонна 183 килограмм кокаин есірткі затының ең ірі бір реттік партиясы тәркіленіп отыр. Шымкенттегі операция ерекше орын алып, DEA (АҚШ) агенттігімен бірлесіп «Карбон» ірі онлайн-алаңы таратылды. Құқық қорғау органдары 70 млрд теңге сомасына 500 мың транзакцияны анықтап, желінің 24 қатысушысын қамауға алды.
Қазақстан халықаралық ынтымақтастықты кеңейтіп, көрші елдермен бірлескен операциялар жүргізуде. Интерпол және ОАӨАҮО арқылы деректермен алмасады, БҰҰ және ЕҚЫҰ бағдарламаларына қатысады. Бір жыл ішінде есірткі сататын 170 интернет-алаң анықталды, 26 мың сайт бұғаттауға жіберілді, 6 мыңнан астамы жабылды. Сонымен қатар, QR кодтары мен сілтемелері бар көше граффитиі жойылды. Тек бір жыл ішінде олардың 25 мыңы жойылып отыр. Қаржы мониторингі ақшаны жылыстатудың рекордтық сомасын белгіледі. 50 мыңға дейін банк картасы бұғатталды, 2,5 млрд теңге қылмыстық кіріс қатып қалды. Көлеңкелі айналымның жаңа құралына айналатын криптовалюталарды қолданатын схемалар анықталды. 2025 жылғы жаңа заң есірткі өндірісі үшін жазаны өмір бойына бас бостандығынан айыруға дейін күшейтті.
Қанат ҒҰМАРОВ
