Сыбайлас жемқорлықтың профилактикасы дегеніміз – құқық бұзушылықтың туындауына себеп болатын жағдайларды жоюға, сондай-ақ қоғамда заңға бағыну мәдениетін қалыптастыруға бағытталған жүйелі шаралар кешені. Бұл бағыттағы жұмыс тек құқық қорғау органдарының міндеті емес, бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігі болып саналады. Ең алдымен, жемқорлықтың алдын алуда ашықтық пен есеп берушілік қағидаттарын күшейту маңызды. Мемлекеттік органдардың қызметі неғұрлым ашық болса, соғұрлым заңсыз әрекеттерге жол беру ықтималдығы төмендейді. Қазіргі таңда цифрландыру үдерістері мемлекеттік қызметтерді онлайн форматқа көшіруге мүмкіндік беріп отыр, бұл адам факторын азайтып, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін төмендетеді. Екіншіден, құқықтық сауаттылықты арттыру – профилактиканың негізгі тетіктерінің бірі. Азаматтар өз құқықтарын жақсы білсе және заң талаптарын түсінсе, олар заңсыз әрекеттерге қарсы тұра алады. Осы тұрғыда білім беру жүйесінде адалдық, әділдік және жауапкершілік құндылықтарын насихаттау маңызды рөл атқарады. Үшіншіден, мемлекеттік қызметшілердің этикалық мәдениетін қалыптастыру қажет. Әдеп кодекстерін сақтау, қызметтік міндеттерді адал орындау және жеке жауапкершілікті сезіну – жемқорлықтың алдын алудың тиімді жолдары. Сонымен қатар мемлекеттік қызметке іріктеу жүйесінің ашық әрі әділ болуы да аса маңызды. Төртіншіден, қоғамдық бақылау институттарын дамыту керек. Азаматтық қоғам өкілдері, бұқаралық ақпарат құралдары және тәуелсіз сарапшылар мемлекеттік шешімдерді бақылау арқылы сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайта алады. Қоғам белсенді болған сайын заң бұзушылықтардың алдын алу мүмкіндігі артады.
Сыбайлас жемқорлықпен күрес тек жазалау шараларымен шектелмеуі тиіс. Негізгі назар оның алдын алуға, яғни профилактикаға аударылуы қажет. Бұл бағыттағы кешенді әрі жүйелі жұмыс қана әділ, ашық және тиімді қоғам қалыптастыруға мүмкіндік береді. Қорытындылай келе, сыбайлас жемқорлықтың профилактикасы – мемлекеттің тұрақты дамуы мен азаматтардың әл-ауқатын арттырудың негізгі шарты. Әрбір азамат адалдық қағидаттарын ұстанып, заң талаптарын сақтауға үлес қосқанда ғана бұл індетті жеңуге болады.
Бақытжамал ҚҰТТЫҚАДАМОВА,
Нұржау ауылдық округ әкімі
аппаратының бас маманы
