15-17 тамыз күндері Орталық сайлау комиссиясының төрағасы Нұрлан Әбдіров пен комиссия мүшесі Әсел Жанәбілова инспекциялық сапар аясында Алматы қаласына барып, мегаполистің Құрылтай депутаттарын сайлауға дайындығымен танысты.
Жұмыс сапары аясында Орталық сайлау комиссиясының өкілдері қаланың түрлі ауданында орналасқан бірнеше сайлау учаскесіне барып, сайлау инфрақұрылымының әзірлігі, материалдық-техникалық жарақтандырылуы, азаматтарды ақпараттандыру мен сайлау құқықтарын іске асыру үшін қажетті жағдайлар тексерілді.
ОСК басшысы сайлау учаскелерінде мүгедектігі бар азаматтар үшін жасалған жағдайлармен де танысты. Атап айтқанда, пандустар мен кедергісіз ортаға қажетті элементтер, көру қабілеті бұзылған адамдарға арналған арнайы көрсеткіштер, сондай-ақ кресло-арбамен жүріп-тұратын азаматтардың кедергісіз пайдалануына мүмкіндік беретін көлемі ұлғайтылған жасырын дауыс беруге арналған кабиналар қаралды. Сонымен қатар мүгедектігі бар адамдарға арналған бұрыштардың жабдықталуын қарап, онда ақпараттық материалдардың қолжетімді форматтарда ұсынылғанына назар аударды. Атап айтқанда, саяси партиялар туралы ақпараттың аудионұсқалары мен сайлау бюллетенін толтыру тәртібі жөніндегі нұсқаулықтар ұсынылған. Зағип жандар үшін сайлау бюллетеніне арналған Брайль қарпіндегі трафареттер қарастырылған. Олардың көмегімен сайлаушы бюллетеньнің мазмұнымен өз бетінше танысып, өз таңдауын жасауына мүмкіндік алады.
Комиссия өкілдері Алматы қаласындағы Ілияс Есенберлин атындағы №25 гимназияда орналасқан №91 сайлау учаскесінің жұмысына да назар аударды. Мұнда сайлаушылар тізімінен өздерін таппаған азаматтарға жедел көмек көрсетуге арналған шағын ХҚКО жұмысы ұйымдастырылған. Мамандар тіркеу орны туралы мәліметтерді нақтылауға көмектеседі. Қажет болған жағдайда учаскелік комиссия сайлаушыны бір күнге сол учаскенің мекенжайы бойынша тіркеп, оған бюллетень ұсынып, дауыс беруіне мүмкіндік жасай алады.
«Сайлаушылардың сайлау туралы хабардарлығын арттырудың маңызды элементінің бірі – оларға дербес шақыруларды табыстау. Онда сайлаушы дауыс бере алатын сайлау учаскесінің мекенжайы мен байланыс деректері, сондай-ақ қосымша ақпарат көрсетіледі. Бүгінде Алматы қаласы бойынша шақыруларды табыстау жұмыстары іс жүзінде аяқталды. Бұл ретте біз дербес деректерді қорғау мәселесіне ерекше назар аударамыз. Сондықтан мұндай шақырулар сайлаушының өз қолына ғана табысталады. Оларды есікке, пошта жәшіктеріне, басқа да жерлерге қалдыруға жол берілмейді», деп атап өтті Н.Әбдіров.
Инспекциялық сапар барысында сайлау учаскелеріне мониторинг жүргізіп жүрген ЕҚЫҰ ДИАҚБ миссиясының халықаралық байқаушыларымен кездесу ұйымдастырылды.
Екі күн ішінде Орталық сайлау комиссиясы Алматы қаласындағы учаскелік сайлау комиссияларының 700-ге жуық өкілі үшін оқыту семинарларын өткізді. Қатысушылар өз білімдерін жаңартып, тестілеуден өтті, сондай-ақ «Дауыс беру күні» интерактивті ойынына қатысты. Семинар барысында олар дауыс беруді ұйымдастыру мен өткізудің негізгі рәсімдерін, сондай-ақ учаскелік сайлау комиссиясы мүшелерінің түрлі жағдайлардағы іс-қимыл алгоритмдерін тәжірибелік тұрғыда пысықтады.
Семинарға қатысушылар алдында сөз сөйлеген Н.Әбдіров сайлау заңнамасы талаптарын қатаң сақтаудың, сондай-ақ сайлау комиссиялары мен учаскелерінің жұмысын талапқа сай ұйымдастырудың маңыздылығына тоқталды.
«Қазір еліміз тарихи уақиғаның алдында тұр. Сайлау үдерісінің барысы мен нәтижесі еліміздің барлық аумағындағы сайлау комиссияларының тиімді жұмысына байланысты. Естеріңізге сала кетейін, жұмыс «Заң және тәртіп» қағидаты негізінде – әділ, ашық әрі заңнама талаптарын қатаң сақтай отырып жүргізілуге тиіс. Осы мақсатта аталған сайлауды ұйымдастыратын барлық сайлау комиссиясының 71 мың мүшесі оқытудан өтуі қажет. Сондықтан қазіргі уақытта Орталық сайлау комиссиясының мүшелері еліміздің барлық өңіріндегі сайлау учаскелерін аралап, осындай оқыту семинарларын ұйымдастырып жатыр», деп атап өтті ОСК төрағасы.
Кеше Н.Әбдіровтің төрағалығымен қала әкімдігі, құқық қорғау және төтенше жағдайлардың алдын алу, әлеуметтік қорғау және басқа да бағыттарға жауапты мемлекеттік органдардың басшылары мен өкілдерінің қатысуымен кеңес өтті. Жиынға қатысушылар Алматы қаласының алдағы сайлауға дайындығының деңгейі туралы баяндады. ОСК төрағасы дауыс беру күні жұмысты сапалы ұйымдастыру үшін ведомствоаралық үйлестіру мен өзара іс-қимылды күшейтудің маңыздылығын атап өтті. Жергілікті атқарушы органдарға сайлау учаскелерінде жұмыс істеуге қолайлы жағдай жасауды қамтамасыз етуге үндеді. Ауа райының ыстық болуына байланысты сайлау учаскелерін, әсіресе шағын үй-жайларда орналасқан учаскелерді салқындату әрі желдету жүйелерімен жабдықтаудың маңыздылығы атап өтілді.
Орталық сайлау комиссиясының өкілдері, сондай-ақ «Open Almaty» 109 бірыңғай байланыс орталығының жұмысымен танысты. Байланыс орталығы сайлаушыларды ақпараттандыру мен кеңес беру үдерісіне белсенді түрде тартылған. Сайлау кезеңінде оның базасында азаматтарға жедел ақпарат беруге арналған желі ұйымдастырылады.
Қазіргі уақытта орталықта сайлау мәселелері бойынша 5 маман жұмыс істейді. Сайлау күні қарсаңында операторлар саны 20 адамға дейін көбейеді. Бүгінде орталыққа күн сайын орта есеппен 200-ге тарта өтініш келіп түседі. Азаматтар көбіне өз сайлау учаскесін анықтау, есептен шығару куәлігін алу, жүріп-тұруы шектеулі азаматтар мен мүгедектігі бар адамдар үшін дауыс беруді ұйымдастыру, сондай-ақ уақытша тіркеу болған немесе болмаған жағдайда дауыс беру мәселелері бойынша жүгінеді. Осылайша, әртүрлі байланыс арналары, оның ішінде 109 бірыңғай байланыс орталығы, ЖСН бойынша сайлау учаскесін іздеуге арналған онлайн-сервис пен Telegram-бот арқылы мегаполистің 133 мыңға жуық тұрғыны жүгінген.
Айта кетейік, Алматы қаласында 9 аумақтық сайлау комиссиясы және 670 учаскелік сайлау комиссиясы жұмыс істейді. Оның ішінде 597 сайлау комиссиясы азаматтардың тіркелген жері бойынша, тағы 73 комиссия азаматтардың уақытша болатын орындарында құрылды.
Учаскелік сайлау комиссияларының құрамына 4 721 адам кіреді. Жүргізілген тексеруге сәйкес барлық 670 сайлау учаскесі белгіленген талаптарға сәйкес деп танылып, қажетті жабдықтармен қамтамасыз етілді.
